狄利克雷卷积与莫比乌斯反演

狄利克雷卷积与莫比乌斯反演详解

狄利克雷卷积与莫比乌斯反演

狄利克雷卷积

前言

狄利克雷卷积(Dirichlet Convolution),在数论中是一个非常重要的工具,可以很方便的用来推出莫比乌斯反演(Mobius Inversion)的公式以及问题 🤔

正文

定义

狄利克雷卷积是定义在数论函数间的二元运算。

数论函数,是指定义域为 N\mathbb{N} ,值域为 C\mathbb{C} , 的一类函数,每个数论函数可以视为一个复数的序列。

定义式为:

(f∗g)(n)=∑d∣nf(d)g(nd)(d∈N)\bigg(f \ast g\bigg) (n) = \sum_{d \mid n} f(d)g(\frac{n}{d}) (d \in \mathbb{N}) \\

也可以写为 :

(f∗g)(n)=∑d∣nf(nd)g(d)(d∈N)\bigg(f \ast g\bigg) (n) = \sum_{d \mid n} f(\frac{n}{d})g(d) (d \in \mathbb{N})

同时由于对称性,又可以写为 :

(f∗g)(n)=∑xy=nf(x)g(y)(x,y∈N)\bigg(f \ast g\bigg) (n) = \sum_{xy=n} f(x)g(y) (x,y \in \mathbb{N})

“+” 定义为了数论函数直接的直接相加, " ∗\ast ",其实就是乘

常见的数论函数

单位函数

ε(n)=[n=1]\varepsilon (n) = \left[ n=1 \right]

幂函数

Idk(n)=nkId_k(n) = n^k

约数函数

σ(n)=∑d∣ndk(d∈N)\sigma(n) = \sum_{d \mid n} d^k (d \in \mathbb{N})

欧拉函数

φ(n)\varphi(n) 表示1 n1 ~ n中与 nn 互质的整数的个数有多少个

φ(n)=n∏p∣n(1−1p)(p∈P)\varphi (n) = n \prod_{p|n}(1-\frac{1}{p}) (p \in \mathbb{P})

(容斥可证)

有趣的是上面所写的函数均为积性函数,其中单位函数和幂函数为完全积性函数。

相关定理

  1. 若 ff , gg 为积性函数,则 f∗gf \ast g 也为积性函数
    证明:

设gcd(a,b)=1∴(f∗g)(a)⋅(f∗g)(b)=∑i∣af(i)g(ai)⋅∑j∣bf(j)g(bj)=∑i∣a∑j∣bf(i)g(ai)⋅f(j)g(bj)=∑d∣abf(d)g(abd)=(f∗g)(ab)用到了积性函数的性质设 gcd(a,b) =1 \\ \begin{aligned} \therefore \bigg(f \ast g\bigg)(a) \cdot (f \ast g) (b) &= \sum_{i \mid a} f(i) g(\frac{a}{i}) \cdot \sum_{j \mid b} f(j) g(\frac{b}{j}) \\ &= \sum_{i \mid a} \sum_{j \mid b} f(i) g(\frac{a}{i}) \cdot f(j) g(\frac{b}{j}) \\ &= \sum_{d \mid ab} f(d)g(\frac{ab}{d}) \\ &= (f \ast g) (ab) \\ \end{aligned}\\ 用到了积性函数的性质\\

  1. f∗g=g∗ff \ast g = g \ast f \\

证明 :

(f∗g)(n)=∑ij=nf(i)g(j)=∑ji=nf(j)g(i)=(g∗j)(n)\begin{aligned} \bigg(f \ast g\bigg)(n) &= \sum_{ij=n} f(i)g(j) \\ &= \sum_{ji=n} f(j)g(i) \\ &= (g \ast j) (n) \end{aligned}

对称性。

  1. (f∗g)∗h=f∗(g∗h)(f \ast g ) \ast h = f \ast (g \ast h)

利用对称性的式子去拆开即可得证。

  1. f∗(g+h)=f∗g+f∗hf \ast (g+h) = f \ast g + f \ast h

证明:

(f∗(g+h))(n)=∑ij=nf(i)(g+h)(j)=∑ij=nf(i)[g(j)+h(j)]=∑ij=nf(i)g(j)+f(i)h(j)=∑ij=nf(i)g(j)+∑ij=nf(i)h(j)=(f∗g+f∗h)(n)\begin{aligned} \bigg(f \ast (g + h )\bigg) (n) &= \sum_{ij=n} f(i)\bigg( g + h \bigg)(j) \\ &= \sum_{ij=n} f(i)\bigg[ g(j) + h(j) \bigg] \\ &= \sum_{ij=n} f(i)g(j) + f(i)h(j) \\ &= \sum_{ij=n} f(i)g(j) + \sum_{ij=n} f(i)h(j) \\ &= \bigg(f \ast g + f \ast h\bigg) (n) \end{aligned}

特殊的卷积

Idk∗1=σk Id_k \ast 1 = \sigma_k \\

证明:

(Idk∗1)(n)=∑d∣nIdk(d)1(nd)=∑d∣nIdk(d)=∑d∣ndk=σ(n)\begin{aligned} \bigg( Id_k \ast 1\bigg) (n) &= \sum_{d \mid n} Id_k (d) 1 (\frac{n}{d}) \\ &= \sum_{d \mid n} Id_k (d) \\ &= \sum_{d \mid n} d^k \\ &= \sigma (n) \end{aligned}

同时可以得到一个应用广泛的式子 :

(f∗1)(n)=∑d∣nf(d)\bigg( f \ast 1 \bigg) (n) = \sum_{d \mid n} f(d)

φ∗1=Id \varphi \ast 1 = Id

证明 :

∵(φ∗1)(n)=∑d∣nφ(d)将n拆分为∏pk∴(φ∗1)(n)=(φ∗1)(∏pk)=∏(φ∗1)(piki)=∏∑j=1kiφ(pij)=∏piki=n∴φ∗1=Id\because \bigg( \varphi \ast 1 \bigg)(n) = \sum_{d \mid n} \varphi (d) \\ 将 n 拆分为 \prod p^k \\ \begin{aligned} \therefore \bigg( \varphi \ast 1 \bigg)(n) &= \bigg( \varphi \ast 1 \bigg)(\prod p^k) \\ &= \prod \bigg( \varphi \ast 1 \bigg)( p_i^{k_i}) \\ &= \prod \sum_{j=1}^{k_i}\varphi(p_i^j) \\ &= \prod p_i^{k_i} \\ &= n \\ \end{aligned}\\ \therefore \varphi \ast 1 =Id

1∗1=d1 \ast 1 = d

证明 :

(1∗1)(n)=∑d∣n1(d)1(nd)=∑d∣n1=d(n)\begin{aligned} \bigg( 1 \ast 1 \bigg)(n) &= \sum_{d \mid n} 1(d) 1(\frac{n}{d}) \\ &= \sum_{d \mid n} 1 \\ &= d(n) \end{aligned}

上述的运算加以结合可以得到更多结论 。

狄利克雷卷积逆

需要用到单位元,有 :

(f∗ε)(n)=∑d∣nε(d)f(nd)=f(n)\bigg(f \ast \varepsilon \bigg)(n) = \sum_{d \mid n} \varepsilon(d)f(\frac{n}{d}) =f (n)

定义 :

f∗f−1=ϵf \ast f^{-1} = \epsilon

即为狄利克雷卷积逆

关于进一步的推导,占个坑🙃 🙃 🙃

积性函数一定有狄利克雷逆,且它也是积性函数

莫比乌斯反演

前置知识

狄利克雷卷积

介绍

莫比乌斯函数

定义莫比乌斯函数为:

μ(x)={1x=1(−1)k∏i=1kqi=10max⁡{qi}>1\mu (x) = \left\{ \begin{aligned} &1 &x=1 \\ &(-1)^k &\prod_{i=1}^k q_i=1 \\ &0&\max\left\{ q_i \right\} > 1 \end{aligned} \right.

推导

g=f∗1  ⟺  f=g∗μg=f \ast 1 \iff f= g \ast \mu

也就是 :

f(n)=∑d∣ng(d)  ⟺  g(n)=∑d∣nμ(d)f(nd)f(n) = \sum_{d \mid n} g(d) \iff g(n) = \sum_{d \mid n} \mu(d) f( \frac{n}{d})

莫比乌斯函数的性质:

∑d∣nnμ(d)=[n=1]\sum_{d \mid n} ^n \mu(d) = [n=1]

接下来证明莫比乌斯反演定理 :

f(n)=∑d∣ng(d)=∑d∣ng(nd)∑d∣nμ(d)f(nd)=∑d∣nμ(d)∑d1∣ndg(d1)∑d∣n∑d1∣ndμ(d)g(d1)=∑d1∣n∑d∣nd1μ(d)g(d1)=∑d1∣ng(d1)∑d∣nd1μ(d)=g(n)\begin{aligned} &f(n)=\sum_{d \mid n}g(d)=\sum_{d \mid n}g(\frac{n}{d})\\ &\sum_{d \mid n} \mu(d)f(\frac{n}{d})=\sum_{d\mid n}\mu(d) \sum_{d_1 \mid \frac{n}{d}}g(d_1) \\ &\sum_{d \mid n}\sum_{d_1 \mid \frac{n}{d}} \mu(d)g(d_1) \\ &= \sum_{d_1 \mid n} \sum_{d \mid \frac{n}{d_1}}\mu(d)g(d_1) \\ &= \sum_{d_1 \mid n} g(d_1) \sum_{d \mid \frac{n}{d_1}} \mu(d) \\ &=g(n) \\ \end{aligned}

上述仅为充分性证明,必要性证明逆推即可。

问题

坑。

作者

Jekyll_Y

发布于

2022-07-20

更新于

2023-03-02

许可协议

评论